Half juni 2026 vielen speciale eenheden binnen bij verschillende leden van klimaatbeweging Code Rood. Wat volgde was een golf van kritiek, zowel op de beweging als op de aanpak van justitie. Wat zegt deze zaak over de grens tussen radicalisme en extremisme?
Een politiek geladen context
Op 10 juni 2026 vonden over het hele land negentien huiszoekingen plaats in een onderzoek naar Code Rood, met vijftien arrestaties tot gevolg. De actie kadert in een langer lopend spanningsveld: veiligheidsdiensten waarschuwen al langer voor radicaliserende strekkingen binnen de beweging, terwijl activisten en middenveldorganisaties net spreken van criminalisering van sociaal protest.
Christophe Busch, directeur Hannah Arendt Instituut
Als je iedereen wegzet als extremist, riskeer je net extremisten te kweken.
De zaak speelt zich ook af in een politiek geladen context. Er ligt een wetsvoorstel op tafel dat de overheid zou toelaten organisaties te verbieden zonder tussenkomst van een rechter. Vlaanderen schrapte eerder ook al subsidies voor organisaties die zich volgens haar onvoldoende van Code Rood distantieerden.
Waar ligt de grens?
Die polarisering wordt volgens radicaliseringsexpert Christophe Busch (Hannah Arendt Instituut) mee gevoed door de politieke framing rond de zaak. Hij waarschuwt voor te snelle conclusies. Burgerlijke ongehoorzaamheid maakt op zich nog geen extremist van iemand, ook niet wanneer ze de wet bewust overtreedt. Radicale bewegingen kunnen volgens Busch ver gaan in hun kritiek op het systeem zonder dat ze daarmee het sociaal contract met de democratie willen doorbreken. Ook radicaliseringsexpert Annelies Pauwels (Vlaams Vredesinstituut) relativeert: radicale ideeën zijn op zich geen probleem, en een zekere burgerlijke ongehoorzaamheid maakt deel uit van het democratische speelveld. Wel wijst ze erop dat de losse, horizontale structuur van Code Rood het moeilijker maakt om te controleren wie er precies aansluit en met welke bedoelingen.
Busch wijst daarnaast op een escalatiedynamiek: harde reacties van de overheid en een grimmiger wij-zij-gevoel bij activisten versterken elkaar. Daarnaast bestaat het risico dat radicalere groeperingen zo’n beweging gebruiken als rekruteringsterrein.
Het volledige artikel van Lotte Lambrecht is te lezen op de Destandaard.be (achter paywall).
Foto © CODE ROOD