De wereld wankelt. Wat lange tijd vanzelfsprekend leek, blijkt dat vandaag niet meer te zijn. Ook onze democratie.
De crisis bestaat er precies in dat het oude sterft en het nieuwe niet geboren kan worden: in deze tussenperiode doen zich de meest uiteenlopende ziekelijke verschijnselen voor.
Gevangenisschriften, 1930.
Het oude sterft af. Het nieuwe kan nog niet geboren worden. In zo’n tussenperiode, schreef de Italiaanse denker Antonio Gramsci, duiken ziekteverschijnselen op.
Vandaag leven we in zo’n tussenperiode. Onze democratie brokkelt af. Dat voel je. Dat zie je. Minder vertrouwen. Meer verdeeldheid. Amper ruimte voor tegengestelde standpunten. En het gaat verder: de roep om autoritaire leiders, desinformatie en complotdenken, de geleidelijke uitholling van rechten en instituties. Ook angst en cynisme winnen terrein, net als het verlangen naar eenvoudige antwoorden op complexe problemen.
Kortom: het is een tijd van monsters. Zo wordt de gedachte van Antonio Gramsci vandaag vaak samengevat.
Dat roept fundamentele vragen op. Waarom kozen we ooit voor democratie? Waarom vinden we het zo moeilijk om haar te verdedigen? Zijn we ons nog bewust van haar waarde? Hoe kunnen we haar beschermen? En is ze in staat zichzelf te vernieuwen?
Ons publieksprogramma stelt deze vragen centraal. Niet uit nostalgie naar wat was, maar vanuit de overtuiging dat democratie nooit af is. Ze is voortdurend in beweging, en moet dus actief onderhouden en versterkt worden.
We verkennen hoe de democratie van morgen eruit kan – en moet – zien: gebouwd op pluraliteit, open dialoog, betrokken burgers, betrouwbare informatie en onafhankelijke instituties.
Begrijpen is de eerste stap. Doen is de tweede: praten met wie anders denkt, luisteren naar wie te weinig gehoord wordt, kritisch blijven denken en je stem laten horen.
Wachten is geen optie.
Denk en doe mee voor een democratie en beweging.
Democratie is meer dan een gegeven. Ze is een opdracht. Ze is onze gedeelde verantwoordelijkheid.
Directeur Hannah Arendt Instituut
Democratie ontdek je stap voor stap. Daarom bouwen we ons publieksprogramma op in verschillende fases, telkens met een eigen focus.
Democratiebouwers zijn mensen die twee jaar lang investeren in democratie: kennis opbouwen, vaardigheden oefenen zoals kritisch denken en constructieve dialoog, en het geleerde daarna blijvend inzetten – thuis, op het werk, in hun buurt.
