Tijdens de recente betoging van de Nationalistische Studentenvereniging (NSV!) in Leuven werd een maaltijdbezorger met donkere huidskleur brutaal aangevallen door gemaskerde betogers. Een pijnlijk, individueel incident, maar het achterliggende mechanisme baart pas écht zorgen. Tijdschrift Knack fileerde, in samenwerking met Lost in Europe, het Vlaamse extreemrechtse landschap. Onze directeur Christophe Busch duidt in het artikel de evolutie: “We moeten niet paniekerig zijn, maar ook niet naïef.”
Uit de uitgebreide beeldanalyse van Knack blijkt dat de traditionele grenzen binnen extreemrechts vervagen. Op straat ontstaat een gevaarlijke kruisbestuiving tussen drie specifieke netwerken: online influencers (die radicale ideeën zoals ‘remigratie’ populariseren), christelijke nationalisten (die een historische ‘kruisvaarders’-symboliek claimen) en voetbalhooligans (die fungeren als de fysieke knokploegen op straat).
De gevaren voor de lokale veiligheid
Christophe Busch waarschuwt in het artikel dat manifestaties zoals die in Leuven cruciale knooppunten zijn voor deze groepen: “Extreemrechts in Vlaanderen is een ecosysteem waarin sommigen geweld willen inzetten als instrument. En op dit soort manifestaties ontmoeten netwerken elkaar en leren ze van elkaar hoe ze geweld moeten gebruiken.”
Daarnaast wijst Busch op het toenemende gebruik van ontmenselijkend en toxisch taalgebruik, zoals de slogans die door de Leuvense straten gescandeerd werden. “De ander is in die dynamiek niet alleen geen mens meer, maar een giftige bedreiging. Daarmee wordt de drempel om effectief geweld te gebruiken geneutraliseerd; het wordt in hun hoofden geframed als ‘zelfbescherming’.” Het creëert een straatcultuur die de drempel tot fysieke agressie gevaarlijk verlaagt.
Wat betekent dit voor lokale besturen?
Deze dynamiek laat zien dat online radicalisering (zoals ook beschreven in het recente OCAD-jaarverslag) geen abstract digitaal probleem blijft. Het vertaalt zich rechtstreeks naar lokale openbare ordeverstoringen, rekrutering in lokale sport- of vechtsportclubs, en spanningen op straat. Een alert lokaal bestuur moet dit bredere ecosysteem begrijpen om signalen in de eigen gemeente vroegtijdig te herkennen.
Het volledige, diepgravende onderzoeksartikel van Brecht Castel, met de volledige analyse van de netwerken, is te lezen op de website van Knack (achter paywall).