Hoe kan het dat gewone mensen betrokken raken bij buitengewoon kwaad? In een uitgebreid interview in Volzin reflecteert Christophe Busch, directeur van het Hannah Arendt Instituut, over collectief geweld, polarisatie en de kwetsbaarheid van democratie.
Busch grijpt terug naar Hannah Arendts analyse van de ‘banaliteit van het kwaad’: kwaad ontstaat niet alleen door fanatieke leiders, maar ook door alledaagse gedachteloosheid en bureaucratische medewerking. Hij illustreert hoe technologie – van historische ponskaarten tot hedendaagse AI-systemen – systemen efficiënter maakt, maar tegelijk morele verantwoordelijkheid kan verdunnen.
Ook vandaag ziet hij zorgwekkende parallellen. Obscure algoritmes die ons in kampen duwen en een opiniesamenleving die onmiddellijke standpunten eist, ondermijnen het kritisch denken. Democratie is volgens Busch geen vanzelfsprekendheid: “De democratie kan razendsnel verdwijnen”, waarschuwt hij.
Toch is zijn boodschap niet fatalistisch. Democratie vraagt vernieuwing, participatie en verbinding. Burgerparticipatie, een sterk middenveld en het beschermen van internationale rechtsnormen, zijn volgens hem cruciale hefbomen. “Om de democratie te beschermen, moet je haar vernieuwen.”